HBO-bachelor Pedagogiek

In deze korte startmodule maak je kennis met studeren bij LOI en bereidt hij of zij zich voor op een goede studiestart. De module richt zich op zelfinzicht: je reflecteert op zijn motivatie, leerstijl en studieaanpak.

In de module gespreksvoering met kinderen en opvoeders staat zoals de naam al aangeeft, de gespreksvoering centraal. De module heeft als doel inzicht te krijgen in de communicatieve wereld van een kind en die vaardigheden te leren die nodig zijn om daadwerkelijk met een kind in contact te komen en te blijven. De toekomstige professional zal binnen zijn latere beroepsuitoefening veel profijt hebben van de vaardigheden waar hij in deze module mee aan de slag gaat

Opvoeden gaat gepaard met onzekerheid, vragen, twijfels en zorgen, dat hoort erbij. Meestal helpt een gesprek met andere opvoeders en familie om het weer beter te laten gaan. De onzekerheden horen bij het ‘gewone, dagelijkse opvoeden’, maar het is prettig als opvoeders met hun vragen ergens terecht kunnen. Dit is echter niet altijd voldoende, soms hebben opvoeders meer opvoedingsondersteuning nodig. In de module Opvoedingsondersteuning en Coaching komen de verschillende lagen van opvoedingsondersteuning aan de orde. Van de sociale steun van het netwerk tot geïndiceerde hulp. Wat zet je wanneer in? Verschillende theorieën en methodieken worden besproken. Voor- en nadelen worden op een rijtje gezet. Het oudergericht pedagogisch adviseren wordt concreet uitgewerkt, zodat het direct praktisch toepasbaar is. Daarnaast is er aandacht voor signaleren, analyseren en de ontwikkeling van de jeugdzorg binnen de transformatie.

In deze module maak je kennis met pedagogiek als wetenschap van opvoeding en ontwikkeling van kinderen en jongeren (0–18 jaar). je leert de taal, theorieën en methoden van pedagogen gebruiken en kijkt naar opvoeding in gezin, samenleving en stad. Daarbij komen zowel alledaagse opvoedingsvragen als complexe problemen aan bod, net als de rol van samenwerking en de relatie met andere sociale wetenschappen.

Deze module gaat over de sociale persoonlijkheidsontwikkeling die het verloop van de prenatale periode (conceptie tot geboorte), de babytijd (geboorte tot drie jaar), de peuter- en kleutertijd (drie tot zes jaar), de schooltijd (zes tot twaalf jaar) en de adolescentie (twaalf tot twintig jaar) bepalen. Ook is er specifieke aandacht voor de seksuele ontwikkeling. 

Je hebt waarschijnlijk voor deze opleiding gekozen, omdat het werken met mensen je aanspreekt. Het geeft een goed gevoel als je iemand kunt begeleiden of coachen. Zeker wanneer jouw hulp het welzijn van de ander verbetert. Een beroep in de sociale sector is wel een beroep waar veel bij komt kijken. Wanneer je als professional optreedt, dan verwacht de cliënt iets van jou en hij of zij mag dat ook verwachten. Alleen meeleven met de cliënt is niet voldoende. Je moet ook kennis hebben. Niet alleen van ontwikkelingspsychologie of de psychosociale problemen, maar ook van de wijze waarop je cliënten kunt helpen. Iemand op adequate wijze begeleiden vereist een systematische aanpak. In deze module staat het begeleiden van kinderen en jongeren centraal.

Een professional gebruikt of verricht onderzoek om het handelen te onderbouwen en te verbeteren. Deze onderzoekende houding en specifiek het doen van onderzoek staat in deze module centraal. Je wordt geleerd om een probleem te herkennen en te beschrijven, om doelen vast te stellen, om vakliteratuur te zoeken en te beschrijven en om een onderzoek op te zetten en uit te voeren. In deze module wordt kwalitatief onderzoek besproken.   

Studenten voeren interviews uit. Aan de hand van de resultaten uit de interviews kunnen conclusies worden getrokken en aanbevelingen worden gedaan. Dit alles wordt vastgelegd in een onderzoeksrapport. Een kritische blik is hierbij noodzakelijk. Niet alleen het eigen onderzoek moet worden beoordeeld, maar je moet ook in staat zijn om andermans onderzoek te beoordelen.

In de professionaliseringsopdracht reflecteer je op je professionele ontwikkeling als beroepsbeoefenaar. Voor het reflecteren op de professionele ontwikkeling gebruik je onder andere het model Kernkwadranten van Daniel Ofman. Dit model biedt inzicht door kwaliteiten, valkuilen, uitdagingen en allergieën op een bepaald onderwerp te verbinden.

In deze professionaliseringsopdracht ga je je verdiepen in het werkveld van jouw opleiding. Daarna ga je een beroepsbeoefenaar interviewen over de verschillende kanten van zijn functie. Je formuleert de meerwaarde van jouw toekomstige beroep in het werkveld. Ook verdiep je je in een casus die de beroepsbeoefenaar heeft meegemaakt. Ten slotte sluit je deze opdracht af met een reflectie. Je reflecteert op je eigen kernkwaliteiten met behulp van het model van Ofman. Je formuleert leerdoelen aan de hand van de zeven beroepsspecifieke competenties en werkt de reflectiecirkel van Korthagen uit.

In deze integrale beroepsopdracht ga je je verdiepen in het thema ‘self-efficacy’ (in het Nederlands: ‘zelf-effectiviteit’). Self-efficacy is een eigenschap die samenhangt met de ontwikkeling en het welzijn van kinderen en jongeren. Je verdiept je op verschillende manieren in dit thema. Als eerste door het doen van een klein literatuuronderzoek. Ook neem je een betrouwbare en valide vragenlijst over self-efficacy af in een kleine steekproef. De informatie die je verzamelt verwerk je in een presentatie die je geeft aan vrienden, familie of collega’s met als doel hen voor te lichten over het thema self-efficacy. Tenslotte reflecteer je op het geven van deze voorlichting, jouw eigen self-efficacy en op deze beroepsopdracht als geheel.  

Voor een toekomstig professional in het sociale domein, zoals een hbo-pedagoog of een ad’er kinderopvang is het van groot belang om oog te hebben voor diversiteit. Deze diversiteit geldt voor bijvoorbeeld culturele verschillen tussen mensen, maar richt zich ook op diversiteit qua opleidingsniveau, de verhouding tussen jongeren en ouderen in een vergrijzende maatschappij, man-vrouw verschillen, en ga zo maar door. Hierbij is het als sociale professional van belang om in te kunnen spelen op individuele behoeften van de betrokkenen zonder vanuit vooroordelen te denken of te handelen. Dit kan echter niet zonder bewustwording omtrent de eigen kijk op diversiteit van de wereld. Werken aan respect voor diversiteit vraagt om een gezamenlijk leerproces. Want als pedagoog ben je niet neutraal of zonder cultuur. Factoren zoals de eigen opvoeding, huidskleur, geslacht en woonplaats dragen bij aan wie iemand is en hoe iemand behandeld wordt. Dit heeft invloed op het gedrag naar bijvoorbeeld de kinderen op de kinderopvang: hoe we ons uitdrukken, ons pedagogisch handelen, de activiteiten die we aanbieden, het materiaal dat we aanschaffen. Kortom: het is belangrijk je bewust te worden van je eigen bril, je eigen identiteitsvorming rond diversiteit.

Onderwijs van nu wil leerlingen, of deze nu beperkingen hebben of niet, toerusten om zichzelf optimaal te ontwikkelen. Die ambitie maakt het nodig dat er goed gekeken wordt waar individuele leerlingen en groepen leerlingen behoefte aan hebben. Deze module gaat in op een tweetal evidence-based methoden die hier een bijdrage aan kunnen leveren

Een HBO-pedagoog zal geregeld observeren, bijvoorbeeld om probleemgedrag van een kind of jeugdige in kaart te brengen. Observeren als professionele activiteit onderscheidt van het alledaags observeren zoals we dat allemaal wel eens doen, bijvoorbeeld op een terrasje. In tegenstelling tot alledaagse observatie gaat het bij professionele observatie om het, op systematische wijze, verzamelen van zo betrouwbare en valide mogelijke gedragsinformatie met als doel het beantwoorden van een tevoren opgestelde onderzoeksvraag. De observator doet dus niet ‘zomaar wat’. Daarbij kan de methode van het professioneel observeren in verschillende stappen worden onderverdeeld.

Kinderen spelen. Waarom? Gewoon, omdat het leuk is. En jongeren en volwassenen dan? Spelen zij nog? Of ‘hoort’ dat dan niet meer? Gelukkig krijgen spel en het belang van spelen steeds meer aandacht. Ook jongeren en volwassenen spelen. Vraag maar eens wie er nog nooit een spelletje op zijn telefoon heeft gespeeld, een kaartspelletje hebt gedaan of meedeed met een quiz op tv. De historicus Johan Huizinga schreef in zijn klassieker ‘Homo ludens’, over het belang van het spe(e)lelement in cultuur en samenleving. Volgens hem moet je het belang van spel niet onderschatten; onze hele cultuur bestaat in feite uit spel, komt zelfs vóórt uit spel. Spel is dus belangrijk. Niet alleen voor de ontwikkeling van de menselijke samenleving, maar ook voor de ontwikkeling van de individuele mens. Of het nu gaat om kinderen of om jongeren en volwassenen. In deze module besteden we aandacht aan hoe spelen bijdraagt aan alle ontwikkelingsdomeinen van kinderen en jongeren, hoe je als professional kunt bijdragen aan het spel en de spelontwikkeling en hoe elementen uit games gebruikt worden in het echte leven (gamification).

In de module Coaching bij opvoedvraagstukken ga je samen met de ouders kijken naar waar de talenten liggen bij het opvoeden van hun kinderen en hoe je ouders kunt ondersteunen op het moment dat opvoeden niet vanzelf gaat. Je werkt samen met ouders aan het versterken van hun talenten met als resultaat dat er ook ruimte ontstaat om situaties aan te kunnen die lastig zijn. De opvoedvraagstukken waar het in deze module om gaat, zijn de enkelvoudige opvoedvraagstukken. Vraagstukken die iedereen met een opvoedkundige rol vervult wel zal herkennen. Denk aan de peuter die niet wil eten of slapen, het schoolkind dat het moeilijk vindt om vrienden te maken, het schoolkind dat bang is om te falen, het kind dat steeds tot de grenzen gaat waardoor er thuis vaak ruzie is, de puber die zijn opvoeders steeds uitprobeert.  

Voor het coachen bij opvoedvraagstukken kun je verschillende methodieken inzetten die in deze module behandeld worden, zoals krachtgericht coachen en oplossingsgericht coachen. Je werkt aan je eigen communicatieve vaardigheden voor het scheppen van een vertrouwensband van ouders met hun kinderen. Je leert inschatten welke methodiek voor welke populatie en situatie passend is, houdt rekening met de diversiteit

In de module risico’s in de opvoeding en ontwikkeling vergroten studenten hun kennis en vaardigheden om effectief te kunnen zorgen voor getraumatiseerde kinderen en opvoeders daarin te coachen. Als zorgprofessional krijg je te maken met getraumatiseerde kinderen. De oorzaak van het trauma kan verschillend zijn: bijvoorbeeld vluchtelingen, huiselijk geweld of armoede. Getraumatiseerde kinderen voelen zich vaak lang na de traumatische ervaringen nog onveilig. Veel van hun vaak negatieve gedrag komt daaruit voort en ze kunnen zich daardoor niet optimaal ontwikkelen. Zorg-, onderwijs-, en kinderopvangprofessionals kunnen deze negatieve spiraal doorbreken en veel voor deze kinderen betekenen door traumasensitief te werken. In de module leren de studenten over soorten trauma, de effecten van trauma op de hersenontwikkeling, door een traumabril naar kinderen kijken, een veilige plek creëren en omgaan met gevoelens en gedrag, verbindingen en herstel.  

Deze tweede professionaliseringsopdracht staat in het teken van het verder leren kennen en ontdekken van jezelf als professional. In het eerste leerjaar is er een interview gehouden met een professional en zijn de eigen kernkwaliteiten onderzocht aan de hand van het kernkwadranten model.

Deze beroepsopdracht gaat over het adviseren van een organisatie, namelijk een school voor voortgezet onderwijs. Meer specifiek ga je voor een school die wordt beschreven in een casus een advies schrijven voor het versterken van de motivatie van een deel van haar leerlingen. Met ‘systematisch’ bedoelen we dat je dat doet aan de hand van een aantal concrete stappen en tools, zoals een flowdiagram en een keuzetabel. Op die manier is je advies goed doordacht en navolgbaar voor anderen. Anderen kunnen dan precies zien hoe je tot jouw advies bent gekomen. Van het advies en de onderbouwing ervan schrijf je een verslag.

Kinderen kunnen zich op veel verschillende manieren ontwikkelen. Als kinderen zich anders ontwikkelen dan op een manier die als ‘normaal’ wordt gezien, gaan we vaak uit van klachten in plaats van krachten. Kinderen met AD(H)D betitelen we dan vaak als ‘druktemakers’ en ‘snel afgeleid’. Ze houden meestal niet van spelletjes waarbij ze lang moeten opletten. Als ze met spelletjes of speelgoed spelen doen ze dit op een rommelige manier. Ze gaan dan, bijvoorbeeld, erg onvoorzichtig met het speelgoed om, waardoor speeltjes snel stuk gaan. Je leest het al, we beschrijven deze kinderen nogal eens op een negatieve manier in termen van tekortkomingen. Dat geldt ook voor kinderen met andere variaties in de ontwikkeling. Denk aan kinderen met autisme of aan hoogbegaafde kinderen.

In de module Beleidsontwikkeling verken je groepsprocessen en organisatiesystemen om vervolgens te analyseren wat de sterke en zwakke kanten van een organisatie zijn. Tegelijkertijd neem je hierin mee welke kansen en bedreigingen er zijn. Het beleid geef je vorm in verbinding met je collega’s/team om ervoor te zorgen dat er voldoende draagvlak is. Hiervoor kun je verschillende werkvormen gebruiken die beleidsontwikkeling verder vorm geven en de participatie van betrokkenen vergroten.

In de module Voorlichting en training geven in de pedagogiek leren studenten hoe het is om voor de groep te staan, hoe ze een training en voorlichting kunnen voorbereiden en geven. Ze leren ook hoe groepsdynamica werkt. Het doel van deze module is dus tweeledig. De studenten leren werken met groepen, maar leren de kennis die ze hierover krijgen ook over te brengen aan anderen.

In deze module leer je de wet- en regelgeving omtrent jeugdigen in gezinssituaties. Je leert aan de hand van realistische casussen morele problemen zorgvuldig te onderzoeken en analyseren om professionele keuzes te kunnen beargumenteren. Ook leer je reflecteren op de maatschappelijke en pedagogische context van ethische dilemma’s om vervolgens aanbevelingen te kunnen doen voor de dagelijkse beroepspraktijk.

In deze module leer je wat de kernelementen van systeemgericht werken zijn. Je reflecteert op je eigen gezin en hoe zich dit verhoudt tot het systeemgericht werken als pedagoog. Je leert interactiepatronen herkennen en ontwikkelt belangrijke vaardigheden om te kunnen aansluiten en/of te interveniëren in een gezinssysteem, o.a. vanuit de niet-weten houding en vanuit het perspectief van meerzijdige partijdigheid. Ook maak je kennis met de Beschermjassen methodiek zodat er, ook als je systeemgericht werkt, ruimte is voor diversiteit en inclusie. Ook zal er aandacht zijn voor de toepassing van systeemgerichte principes in de samenwerking niet alleen met gezinnen, maar ook met collega’s. Bij dit alles is het belangrijk dat je werkt met en vanuit professionele standaarden (beroepscode, richtlijnen en tuchtrecht). Daarom zal ook daar aandacht voor zijn in deze module. 

Deze module gaat in op het ontwikkelen van een pedagogisch advies op basis van praktijkgericht en ontwerpgericht onderzoek. Het praktijkvraagstuk staat centraal. Er is aandacht voor het Double Diamond-model, mixed methods, perspectieven van betrokkenen, adviesgesprekken en reflectie op het onderzoeksproces.

In de professionaliseringsopdracht van leerjaar 3 ga je reflecteren op jouw ethisch handelen in een complexe pedagogische situatie. Je neemt jouw persoonlijke en professionele ontwikkeling onder de loep door kritische feedback te vragen aan andere professionals binnen de pedagogische context. Dit doe je met behulp van reflectieve werkvormen, zoals intervisie. De geleerde lessen en nieuwe inzichten vertaal je in verbeteracties om je als reflectieve en lerende professional te kunnen blijven ontwikkelen.  

In deze integrale beroepsopdracht ga je aan de slag met een probleem dat wordt ervaren op het gebied van digitale geletterdheid en mediawijsheid onder kinderen en jongeren.